1. Begin bij governance en beleid

 

Digitale soevereiniteit is geen technologieproject, maar begint bij duidelijke keuzes in governance en beleid. Richting 2026 geeft een substantieel deel van de organisaties aan het interne beleid aan te scherpen op het gebied van governance en compliance, onder andere om beter aan te sluiten op GDPR, NIS2 en de EU AI Act.

Praktische stappen hierbij zijn:

• digitale soevereiniteit expliciet opnemen in de IT- en datastrategie, inclusief AI-beleid

• vaststellen welke data als kritisch worden beschouwd en onder welke jurisdictie deze idealiter vallen

• het inrichten van een multidisciplinaire werkgroep of data- en AI-governanceboard die beleid, risico’s en architectuur op elkaar afstemt

Voor organisaties die al met AI werken, sluit dit direct aan bij eerder gedeelde handvatten om GDPR-compliant met AI te werken.

 

2. Maak datalocatie en jurisdictie expliciet

 

Uit het onderzoek blijkt dat organisaties hun data overwegend in Nederland en Europa opslaan, maar dat een deel ook afhankelijk blijft van datacenters in de Verenigde Staten. Tegelijkertijd is niet altijd volledig duidelijk onder welke wetgeving data precies valt, zeker bij complexere cloudconstructies.

Concrete acties zijn:

• een actueel overzicht maken van waar data staat, bij welke leverancier en onder welke jurisdictie

• vastleggen voor welke typen data Nederland of EU-jurisdictie de norm is

• datalocatie en jurisdictie opnemen als harde selectiecriteria in aanbestedingen en contracten met cloud- en AI-leveranciers

Hierbij helpen Europese kaders zoals de EU Data Act, die het delen en gebruik van data reguleert en de positie van Europese partijen moet versterken.

 

3. Kies bewust voor private en hybride als basis

 

Het onderzoek laat zien dat private cloud inmiddels de meest gebruikte vorm van dataopslag is, gevolgd door hybride omgevingen. Volledig public cloud en volledig on-premise komen minder vaak voor. Dit wijst erop dat organisaties actief zoeken naar een balans tussen schaalbaarheid en controle.

Richting 2026 betekent dit:

• hybrid cloud bewust inzetten, waarbij generieke workloads profiteren van schaal en flexibiliteit, terwijl kritieke data en applicaties in een private of soevereine omgeving blijven

• single-vendor-afhankelijkheid beperken met een multicloud- of hybride strategie, zodat bij veranderende wetgeving of geopolitiek kan worden bijgestuurd

• samenwerken met partners die datacenters op Nederlandse of Europese bodem combineren met aantoonbare expertise in compliance en sectorale normen, zoals de soevereine cloudoplossingen van Uniserver

Eerder beschreef Uniserver al hoe soevereine cloud in sectoren zoals de zorg een kantelpunt bereikt in 2025.

 

4. Integreer AI in het soevereiniteitsontwerp

 

In het tweede deel van deze reeks werd duidelijk dat AI binnen veel organisaties nog versnipperd en ad hoc wordt ingezet, terwijl zorgen over veiligheid, bias en controle over datagebruik groot zijn. Tegelijkertijd zijn veiligheids- en privacyrisico’s voor een duidelijke meerderheid doorslaggevend bij AI-keuzes.

Belangrijke ontwerpkeuzes zijn:

• het beperken van publieke generatieve AI voor kritieke of vertrouwelijke data

• waar mogelijk kiezen voor private AI-oplossingen die binnen de eigen infrastructuur draaien en onder Europese jurisdictie vallen

• AI-projecten koppelen aan bestaande kaders voor dataclassificatie, logging, auditing en toegangsbeheer, in plaats van AI als los experiment te behandelen

Wie dit goed wil inrichten, kan voortbouwen op eerder gedeelde inzichten over private AI en de manier waarop je AI veilig binnen een private cloudomgeving kunt integreren.

 

5. Bouw stap voor stap aan een soevereine architectuur

 

De route naar een volledig soevereine IT-architectuur is voor de meeste organisaties geen grote sprong, maar een gefaseerde transformatie. Uit het onderzoek blijkt dat organisaties verschillende maatregelen combineren, zoals veiliger AI-gebruik, aangescherpte governance, het beperken van buitenlandse software en het verplaatsen van data naar private of soevereine cloudomgevingen.

Een praktische routekaart kan bestaan uit:

• inventariseren: breng datalocatie, jurisdictie, leveranciers en kritieke workloads in kaart

• segmenteren: bepaal welke data en applicaties prioriteit hebben voor verplaatsing naar een soevereine omgeving

• migreren: verplaats stap voor stap kritieke data en systemen naar private of soevereine cloud, bij voorkeur op Nederlandse of Europese bodem

• verankeren: borg soevereiniteit in governance, contracten, architectuurprincipes en de AI-strategie

• optimaliseren: benut de ontstane ruimte voor gecontroleerde innovatie met AI, dataplatforms en nieuwe diensten

In eerdere klantcases en sectorblogs liet Uniserver zien hoe deze stappen er in de praktijk uit kunnen zien voor bijvoorbeeld de zorgsector en gemeenten.

 

Van inzicht naar uitvoering

 

Het onderzoek laat zien dat digitale autonomie voor een grote meerderheid inmiddels expliciet onderdeel is van de IT-strategie. Tegelijkertijd wordt de realisatie geremd door complexe wetgeving, afhankelijkheid van leveranciers en beperkte interne kennis. De uitdaging voor de komende jaren ligt in het samenbrengen van technologie, juridische kaders en governance in één samenhangend ontwerp.

Organisaties die nu kiezen voor een architectuur waarin soevereine cloud, duidelijke datalocatiekeuzes en private AI-oplossingen de norm zijn, creëren niet alleen meer controle. Ze leggen ook een stabiele basis voor verantwoorde innovatie. Daarmee wordt digitale soevereiniteit geen rem op vernieuwing, maar de randvoorwaarde om ook na 2026 veilig, compliant en toekomstbestendig te blijven digitaliseren.

Dit is het einde van deze blog reeks: In Februari, 2026 publiceren wij een Whitepaper met alle resultaten van het onderzoek. Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je dan nu alvast in voor onze nieuwsbrief.